İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Otizm Spektrum Bozukluğu
  3. Bebeğimin Otizmli Olduğunun Nasıl Anlarım – Otizm Belirtileri

Bebeğimin Otizmli Olduğunun Nasıl Anlarım – Otizm Belirtileri

Çocuğumun Otizmli Olduğunun Nasıl Anlarım

Mucize doktor dizisi sayesinde ve yuhalanan otizmli öğrenciler sebebiyle son günlerde Otizm farkındalığında bir artış oldu, siteye gelen aramalar genel olarak Bebeğimin Otizmli Olduğunun Nasıl Anlarım sorusuna cevap arar nitelikte olmaya başladı, bizde otizm belirtileri ile buna cevap vermeye niyetlendik.

Bu yazı Otzim Spektrum Bozukluğu kategorisi içerisinde, otizm belirtileri etiketi ile yayınlanacaktır.

Bebeğimin Otizmli Olduğunun Nasıl Anlarım belirtileri nelerdir?

Tanı koyma işi tıp uzmanlarının görevi, bizim verdiğimiz bilgiler sadece belirtileridir; bir belirti var diye birey otizmli olmayacağı gibi, belirtilerin yokluğu da otizmli olmayacağı manasına gelmez.

Yazı içerisinde, halk ağzıyla bilindiği şekilde; otizmli ya da otistik ikilisinden otizmli kullanılacak olup, Otizm Spektrum Bozukluğu olan birey tanımı kullanılmayacaktır. Burada her hangi bir art niyet yoktur, okumanın kolay olacağı şekli kullanmayı tercih ediyoruz.

Bir şeyin var olup olmadığını anlamak için önce onun ne olduğunu bilmemiz gerekir. Bu yüzden ilk olarak Otizm Nedir sorusuna cevap vermemiz gerekiyor.

Otizm Nedir? – Otizm Belirtileri

Otizm bir farklılıktır, hastalık değildir; her zaman zeki geriliği ile birlikte görülmez. Bazı durumlarda bireyler normalin üzerinde zeka puanlarına sahip olabilirler. Genellikle bebekli ve erken çocuklukta fark edilen, çoğu temel gelişim alanında gecikmelere sebep olan beyindeki yapısal farklılıktır.

Otizm hakkında bilinmesi gereken ilk şey bir hastalık olmadığıdır. Yani iyileştirilemez ve bulaşmaz.

Otizm belirtileri çok geniştir, yani neredeyse her çocukta farklı olabilir, dolayısıyla etkilenme düzeyleri de çok farklılık gösterir; iki otizmli birey birbirinden tamamen farklıdır. Bunca farka rağmen genel hatlarıyla otizm belirtileri belli alanlarda daha sık görülür, bu ortaklık erken tanı için önemlidir.

“Otizmde erken tanı ile gelecek erken müdahale sayesinde bağımsız yaşam mümkün olabilir.”

Ortak Otizm Belirtileri

Farklılıklara rağmen çoğu otizmli bireyde görülen yetersizlikler, erken tanı için ipuçları olarak karşımıza çıkmaktadır. Yani bu belirtilerin olması illaki bozukluğa sahip olduğunu göstermez ya da tersi bu belirtilerin yoksunluğu otizmli olmadığı manasına gelmez.

  • Sözlü ve sözlü olmayan iletişim
  • Etraftaki kişilere etkileşim – bağlanma
  • Esnek davranma

Yukarı da sayılan üç temel beceride anlamlı farklılıklar vardır. Yani görmezden gelinemeyecek kadar fazladır farklılıklar, bir çocuk ortalama 12 aylıkken konuşur. 9 aylık konuşan bebeklerde vardır, 15~16 aylıkken konuşanlarda, bu farklılık bir anlam oluşturmaz; bireysel farklılıklar söz konusudur.

Bebekler 16~17 aylık olana kadar konuşmasa dahi, bir şekilde iletişim kurarlar. Anlamlı ya da anlamsız ses çıkartır, jest ve mimikleri ile isteklerini ve korkularını belli ederler. Sözel olsun ya da olmasın bir şekilde iletişim kurarlar, ağlamaları dahi mesaj doludur. Lakin otizmli bireylerde bu durum farklı seyreder, iletişim kurmak istemezler ve kurduklarında da sizin anlayacağınız şekilde olmaz.

“Ce oyunu oynamayan, göz temasından kaçınan, ses çıkartmayan; duymasında bir sorun olmadığı halde ismine tepki vermiyorsa, oyuncaklara ve diğer objelere karşı bir ilgisi yoksa hızlı bir şekilde tıbbi yardım alın.”

Otizmli bireylerde rastlanılmayan bir diğer özellik ise bağ kurma, bağlanmadır. Annelerine ve babalarına dahi bağlanma göstermezler, göstermeyebilirler. Diğer insanların varlığı onlar için bir şey ifade etmez, yalnız ya da kalabalık ortamda olmak, bağ açısından, bir fark oluşturmaz.

Otizmli bireylerin en büyük ortak noktalarından birisi ise düzendir, esneklik kabul etmezler. Kendi düzenlerini koruma isterler, bu düzen her şeyde olabilir; yemek yerken, uyurken vs. Bir evde ışık kapatılacaksa o ışığı o kapatmak isteyebilir ve her seferinde onun yapmasına müsaade etmezseniz kriz geçirebilir, tabii bu durum istenmedik bir davranıştır. Kalıplara olan sadakatleri çoğu zaman şaşırtıcıdır.

“Bir öğrencim 2 gün boyunca sorunlu davranışlar sergiliyordu, ilk günü önemsemeyebilirsiniz; bir şey istediği gibi gitmemiştir. Lakin ikinci gün de devam etmesi beni düşündürdü; annesi evde bir farklılık olmadığını söyledi, lakin yinede bir sorun vardı. Servisinde 2 gündür geç kalmasına dikkat ettim, sordum; hocam Ali Veli kriz geçirdi dediler. İkisinde de bu yüzden mi geç kaldınız dedim, yok hocam; yolda tamirat var, başka yoldan geldik dediklerine anladım durumu. Çocuğun kalıpları bozulmuş, aynı yoldan gelmemiş, tek sebep bu”

Otizmi Nasıl Anlarız? – Otizm İşaretleri

Anneler, diğer herkese nazaran, en iyi gözlem fırsatına sahip kişilerdir. Ne babalar, ne ailenin diğer fertleri nede uzmanlar ailenin gözlemlediklerine tanık olamaz. Bu sebeple en büyük sorumluluk yine annelere düşüyor.

Anneler çocuklarının davranışlarını ve garipliklerini en iyi gözlemleyebilir durumdaki kişidir, zira bir uzman çocuğunuzla taş çatlasa 45 dakika ilgilenebilir. Bu 45 dakikalık gözlem çocuğunuzun hayatına etki edecektir, uzman karşısında her hangi bir kilit davranış sergilemezse, doğru tanı almayabilir; buda hayati öneme sahip olan erken eğitimin geç kalmasına sebep olacaktır. Uzman ne kadar iyi olsa da, göremediği şeyi değerlendiremez; bu sebeple siz kendinizi eğitin ve farkında olun.

Gelişimini Takip Edin

Çocukların yetişkinlerden farkı gözlenebilir şekilde gelişim göstermeleridir. Otizm ise çeşitli alanlarda gelişimde gerilekler ve gecikmelere sebep olur. Gelişimin nasıl gelişmesi gerektiğini bilirseniz, söz konusu gecikmeleri erken fark edebilir ve anlamlı farklılıklar oluşmasını beklemeden müdahale edebilirsiniz.

Sosyal, duygusal ve bilişsel gelişimi takip ederken keşfedeceğiniz gecikmeler her zaman otizme delalet değildir tabii, risk içinde olduğunu söyler ya da bireysel farklılıklar neticesinde olabilir.

Önlem Almaktan Çekinmeyin

Otizmle alakalı olsun olmasın çocuğunuzun gelişiminde her hangi bir şekilde gecikme görürseniz önlem almaktan çekinmeyin, uzmanlara danışın. Zira erken tanının ne kadar önemli olduğunu bilmeseniz bile erken müdahalenin tesirini görmezden gelmeyin.

Her çocuk farklı gelişim gösterse dahi benzer ilerler. Bu sebeple gelişim kategorimizi takip etmeniz sayesinde dikkat etmeniz gereken hususları fark edersiniz.

Bekle ve Gör Yöntemine Takılmayın

Ebeveynlerin çoğunda hakim olan bir yöntem olan bekle ve gör, çocuklarda uygulanmaması gereken bir taktiktir. Hele ki otizm gibi tüm hayatı boyunca yaşaması gereken bir farklılık ve bunun yegane çaresi erken tanı ve nihayetinde erken müdahale programları iken, bekle ve gör çok yanlış bir tercih olur.

Beklemekle ilk kaybedeceğiniz şey erken müdahale şansıdır, ister otizm kaynaklı olsun ister başka bir farklılık, erken müdahale imkanınız ve vaktiniz azalır. Bu durumsa ilerleyen yetişkinlik günlerinde bile sorunlar yaşamasına sebep olabilir.

İçgüdülerinize Güvenin – Otizm Belirtiler

Siz bir annesiniz, hele ki daha önce başka çocuğunuz varsa, en güvenilir içgüdüler sizdedir. Uzmanlar her ne kadar nitelikli olsalar dahi bazen belirtileri yanlış yorumlayabilirler, bu durum mesleki yetersizliklerinden kaynaklı değil; çocuğunuzu tanımıyor oluşlarıdır. Bu gibi durumlarda ikincil bir görüş veya tekrar değerlendirme istemekten çekinmeyin, içgüdülerinize güvenin.

Gerilemelere Dikkat Edin

12 ile 24 ay arasında bazı otizmli bireyler, daha öncesinde geliştirdikleri konuşma, sosyalleşme gibi yeteneklerini bırakırlar. Yani konuşan çocuk konuşmamaya, oyunlarla ya da bir başka şekilde sosyalleşen çocuk sosyalleşmemeye başlar. Bu durum çok ciddi bir belirti olup, acilen uzmanlara iletilmesi gerekir.

Otizm Belirtiler ve Semptomlar – Bebeğimin Otizmli Olduğunun Nasıl Anlarım

Otizm Spektrum Bozukluğu tanısını koymak vatandaşın işi olmasa da fark etmek ve şüphelenmek velilerin ve öğretmenlerin yapması gereken bir şey. Bir uzman gelip de sizin çocuğunuzu otistik özellikleri var mı yok mu diye incelemez, sizin götürmeniz gerekir; bunun içinde yeterli şüphe olması lazım.

Otizm belirtiler ve semptomlar liste olarak verecek, farkındalık edinmenizi sağlayacağız.

Otizm tanısı 24 aylıkken konsa dahi semptomları 12 aylıkken görmeye başlarsınız ve 18 aylık olduğunda tanısını almış bir otizmli birey alacağı yoğun ve erken müdahale ile bu etkileri geriye çevirebilir, inanılmaz gelişimler gösterebilir.

Bebeklik döneminde en büyük belirti normal olan davranışların yokluğudur, bakın normal olmayan davranışları var demiyorum; normal olan yoktur. Hatta bu durum bazen yanlış anlaşılır, zira sessiz ve kendi kendine yeten bir bebek bazen uslu çocuk etiketi ile yanlış tanıya maruz bırakabilir.

  • Göz teması yokluğu
    Sizinle göz teması kurmazlar, ne beslerken ne gülerken nede başka şekilde bakmazlar.
    Bu genel bir kural değildir, bakması yani göz teması kurması otizmli olmadığı manasına gelmez.
  • İsmine tepki vermez, duymazdan gelir.
    Kulakları çok iyi işittiği halde sizi duymazdan gelirler.
    İsmi söylendiğinde bakmaz, umursamazlar.
    Tanıdık, aşina bir sese tepki vermezler.
  • Nesneleri gözle takip.
    Bir şeyi işaret ederken nesneye değil, elinize odaklanırlar.
    Aynı şekilde hareketli nesneleri takip etmeyi severler.
  • İletişime geçmek istemezler.
    İletişimle alakalı sözel ve sözel olmayan yöntemleri seçmezler.
  • İlginizi çekmeye çalışmazlar.
    Ne tuhaf sesler, nede çeşitli hareketlerle dikkatinizi onlara vermenizi beklemezler.
  • Kucaklanmaya karşı olumlu tutumları yoktur.
    Kucaklamasanız daha hoşnutturlar.
  • Kucaklanmak için yardımcı olmazlar.
    Bir bebeğe yönelerseniz ellerini kaldırarak kucağınıza almanıza yardımcı olur, otizmde bu durum karşılanmaz.
  • Hareketlerinizi ve ifadelerinizi tekrar etmezler.
  • Oyun oynarken başkalarını istemez, kullanmazlar.
  • Rahatsızlık duyduğunuzda yada kendinize zarar verdiğinizde umursamaz, fark etmezler.

Otizmde Önemli Tarihler

Otizm doğuştan vardır, etkileri ise zamanla ortaya çıkar. Otizmde Önemli Tarihler vardır, buralarda beklenen özellikleri gelişimleri göstermeyen çocukları otizm açısından tehlike altındadır.

  • 6 aylık bir bebekte kahkalar, gülümsemeler ve diğer iç ısıtıcı ifadeler olmalıdır.
  • 12 aylık bir bebek ismine tepki verir.
  • 12 aylık bir bebek konuşmasa dahi sesler çıkartıp, babıldar. Yani bebek konuşması yapar.
  • 16 aylık bir bebek hiç değilse bir kelime söyleyebilir.
  • 24 aylık bir bebek anlamlı olmasa da iki kelimeyi bir araya getirir.
    Baba Su, Anne Yok gibi anlamı gizli cümlelerden bahsediyoruz.
Yorum Yap

Yorum Yap