1. Ana Sayfa
  2. Özel Eğitim
  3. Özel Eğitim Çocukları | Özel Eğitim

Özel Eğitim Çocukları | Özel Eğitim

featured

Bütün çocuklar aynıdır ve bütün çocuklar birbirinden farklıdır. Bu kadar açık ve bu kadar karmaşıktır durum. Peki ya özel eğitim çocukları, onlar nasıllar? Onlarda çocuklar, onlarda o kadar benzer ve birbirlerinden farklılar.

Özel eğitim çocukları, özel eğitime gereksinimi olan bireyleri ifade etmektedir; onlar özeldir.

Özel Eğitim Çocukları – Özel Eğitim Öğrencileri

Çocukların hepsi birbirine benzerler, en basitinden ikişer tane kol, bacak, göz, kulak, kaş… Aynı zamanda birbirinden farklıdırlar da, kimisi uzun boyludur kimisi kısa ya da kilolu-zayıf veya esmer-sarışın.

Çocuklar hem benzerdir, hem farklı. Bizim için önemli olan, dikkat çeken kısmı. Benzerlikleri ön plana çıkıyorsa şayet normal gelişim gösteren bireylerden bahsediyoruzdur; bizim çocuk ilk ayağa kalktığında 11 aylıktı, yeğenimde 10 aylıkken kalktı gibi. Gördüğünüz üzere benzerliklerden söz ediliyordur. Ufak farklılıklar ile hepsi aynı şeyi bir şekilde yapmaya başlar.

Çocuklarda ortak noktalardan, benzerliklerden daha çok farklılıklardan bahsediliyorsa; anlamlı farklılıklar mevcutsa işte o zaman özel çocuk olması muhtemeldir, detaylı inceleme gerekir. Bizim çocuk 2 yaşına girdi, halen baba demedi, yürümedi vs. gibi cümleler kurulur. Ön plana çıkan farklılıklardır.

Benzerlikler ön planda ise normal gelişim gösteren birey,
farklılıklar ön planda ise özel çocuk söz konusudur.

Fatih KAYA

Bedensel ve Bilişsel Farklılıklar | Özel Eğitim

Çocuklar arasında benzerliklerin ve farklılıkların olduğunu, dikkat etmemiz gereken hususun farklılıklar olduğunu sebepleri ile açıkladık. Birazda bu farklılıkların neler olabileceğine değinmemiz gerekli.

Yetişkinlerde de olduğu gibi farklılıklar bedensel ya da bilişsel olabilir. Bedensel farklılıkları açıklamayı daha sonraya bırakıp, bilişsel farklılıklar hakkında bir iki örnek vereceğim. İlerleyen yazılarımızda bunlara daha detaylı giriş yapacağız.

Sınıf arkadaşlarınızdan ya da kardeş ve akrabalarınızdan gözlemlemişsinizdir. Kimisi daha kolay öğrenir, kolay anımsar-hatırlar, pratiktir; öğrendiklerini yeni durumlara uygular. Kimisi ise bu yönlerde zayıftır, zor öğrenir, öğrendiklerini hatırlayamaz, uygulayamaz. Bu durumlar genelde bir ortalama düzeye sahiptir, bu ortalama düzeyden anlamlı derecede farklı olan çocuklar özel eğitim ihtiyacına sahiptir. Bu farklılık iki yönlüde olabilir; ortalama üstü veya altı.

Prof. Dr. A. Gönül AKÇATEPE, çocukların eğitimden yarar sağlamaları ve gereksinimlerinin karşılanması için bireyselleştirilmiş eğitim programlarına ve ilgili hizmetlere gereksinim duyarlar. Özel gereksinimi olan çocuklar terimi öğrenmede güçlük çeken çocuklar kadar performansı üstün oları da kapsar demiştir. Hocamızın yayınlarının takip edilmesi de tavsiyelerimiz arasındadır. Bu tanım aynı zamanda bütünleştirici bir yöne sahiptir. Zira öğrenme ya da davranış problemleri olan, fiziksel yetersizliği ya da duygusal bozukluğu olan ve zihinsel olarak üstün veya özel yetenekli çocuklar bu gruba girer diye eklemiştir.

Prof. Dr. A. Gönül AKÇATEPE

Ülkemiz yasal mevzuatı özel eğitim gerektiren birey terimini kullanmaktadır, çeşitli nedenler ile bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılıklar gösteren birey demektir. Görüldüğü gibi iki tarafı da kapsamaktadır.

Özel Gereksinimli Bireylerin Sınıflandırılması

Toplum tarafından bazen sıklıkla eleştirilen bir durum söz konusudur, sınıflandırma. Zihinsel yetersizliği olan bireyin etiketlenmesi ile hayatının daha zorlaşacağı tezine dayanır bu durum. Kısmen haklı bir isyanken kısmen haksızdır.

Öncelikle sınıflandırmanın neden yapıldığına bakmak gerekir, ki o da iletişimdir. Uzmanlar arasında daha iyi etkileşim kurulması için sınıflama yapmak gerektir. Basit bir örnek vermek gerekirse, L beden bir gömlek sipariş verdiğinizi düşünün. Ne olur?
İki durum söz konusudur ya erkek gömleği gelecek ya kadın. Peki bunu kim giyecek?
Kadınların bedeni ile erkeklerin bedeni farklı, ne gelecek ki?
Tanımlamak gerekir değil mi, kim giyecek bilmek lazım.
Hadi diyelim ki standartlar o kadar iyi ayarlandı, beden sorun değil.
Ya tasarım? Yine bir sınıflama ihtiyacı doğuyor.

Uzmanlar kendi aralarında iletişim kurarken sınıflamaya ihtiyaç duyduğu gibi, durumunu da daha iyi anlamak için ek tanımlarla hafif, orta ve ağır gibi sıfatlara ihtiyaç duyar. Bunun yanı sıra bireye hak ettiği ya da gereksinim duyduğu hizmetleri sağlamak içinde bu sınıflandırma bizlere yardımcı olacaktır. Fiziksel engeli yüzünden yataktan kalkamayan birine yollanacak bir araç ile sadece ameliyatlı olduğu için araç ihtiyacı olan birine verilecek hizmet aynı olmaz.

Sınıflandırmanın zararları da mevcut tabii.
Ötekileştirme, beklenti düşürme, kalıba sokma vs.

Sınıflandırmalar gün geçtikçe daha az zarar verecek şekilde yapılmaktadır. Bu da ayrı bir gelişmedir. 
Örneğin eskiden embesil terimi hakimdi, sonrasında zeka geriliğine, zihin engelli gibi yumuşamalarla en son yetersizlik ve güçlük tabirleri kullanıma girdi. Misalen ortopedik engelli yerine fiziksel güçlüğü olan birey gibi.

Temel Tanımlar

Özel eğitimde kullanılan bazı temel tanımlar söz konusudur. Bunlar hakkında kısa bilgi vererek sizleri bilgi sahibi yapmanın gerekli olduğunu düşünüyorum.

Bozukluk:  psikolojik, fizyolojik ya da anatomik yapıda ya da fonksiyonlarda herhangi bir kayıp ya da farklılık. Bir organın kaybını ya da organın işlev kaybı olarak ele alınabilir. Bir bacağın kaybı olabileceği gibi bir bacağı artık kullanamamakta bu kısımda yer alır.

Yetersizlik ya da Güçlük: Sahip olunan bozukluk sebebiyle, yapılabilinenin yapılamamasıdır. Bacak kaybından dolayı yürüyememek buna örnektir.

Engel: Yetersizlik kaynaklı olarak bireyin normal rolünü yerine getirmesine mani olan durumdur. Bacağını kaybeden birey yerine protez veya başka ekipmanlar kullanarak yürüyebilir ve rolünü sağlarsa engel yaşamaz ama bunu sağlayamazsa engellenmiş olur. Tekerlekli sandalye ile ulaşım sağlan birey fiziksel yetersizliğe sahiptir, lakin kaldırıma parklanan bir araçtan dolayı ulaşım sağlayamazsa engellenmiş olur. Kısaca her yetersizlik engelli demek değildir, buna çevre karar verir.

Riskli Çocuklar: Güncel durumda bir tanısı ya da raporu olmadığı halede, tanılanma ihtimali yüksek olan çocuklar için kullanılan bir tanımdır.

A. Gönül AKÇATEPE; yetersizlik durumunun engel oluşturmaması, çocuğun özel eğitime uygunluğunun belirlenmesi, en az kısıtlayıcı eğitim ortamlarında uygun eğitimin ve gereksinim duyduğu ilgili hizmetlerin sağlanması ve içinde bulunduğu çevrenin uygun hale getirilmesi ile olanaklıdır olarak durumu oldukça iyi bir şekilde özetlemiştir.

Erken tanı ve Özel eğitim hayati öneme sahiptir. Özel Eğitim Çocukları hakkında yazılarımız devam edecektir. Bu yazı özel eğitim kategorisi için kaleme alınmıştır. Fatih KAYA.

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Bir Özel Eğitim Öğretmeni, Eski Bir Öğretim Elemanı. Davranış sorunları hakkında tecrübeli, meraklı biri.

Görüşlerini Yaz ve Katkıda Bulun!