1. Ana Sayfa
  2. Aile Saadeti
  3. Spor Çocuklukta Başlamalı

Spor Çocuklukta Başlamalı

Sağlık İçin Spor Çocuklukta Başlamalı

Sporun sağlık ve esenlik kaynağı olduğunu hepimiz biliyor ama çoğunlukla üşeniyoruz, bu üşengeçliğin üzerimize yapışmaması için spor çocuklukta başlamalı. Düzenli yapılan spor sadece zayıflamanızı ya da fit durmanızı sağlamaz, huzur ve dinginlik verir; zihninizi geliştirir.

Bu yazı aile sağlığının ilk adımlarını çocukluktan itibaren nasıl atmanız gerektiği konusunda bilgi içermektedir.

Sağlık İçin Spor Çocuklukta Başlamalı

Bilimsel makaleleri okumayı severim, eğer bir iki yazımı okuduysanız, bolca atıfta bulunduğumu görürsünüz. Çocuk gelişimi üzerine okuduğum çoğu sorunun çözümünün spordan geçtiğini bu sebeple çok rahat söyleyebiliyorum. Çocukluktan itibaretn spor yapmış kişilerin ilerleyen süreçte sorunlu veya istenmedik davranış sergileme ihtimali çok daha az oluyor, olursa da başka bir travma kaynaklı oluyor.

Bu yazı bilimsel destekli yazı etiketine sahip, yazıyı hazırlarken faydalandığım makaleler “Childhood exercise predicts response inhibition in later life via changes in brain connectivity and structure” ve “Physical Activity and Cognitive Functioning of Children: A Systematic Review” isimlerine tıklandığında ulaşabileceğiniz şekilde listelenmiştir.

Makalelerin sonuçlarına bir göz attığımızda ilk olarak düzenli spor yapan çocukların ilerleyen süreçte dürtülerine hakim olma becerilerinin arttığıdır. Bu kimisine göre olgunluk kazanımı sonucunda olur, kimisine göre rastlantıdır ama benim deyinmek istediğim kısım dürtü kontrolüdür. Dürtüler istenmedik davranışların kaynağıdır.

Sağlık İçin Spor Çocuklukta Başlamalı

Dürtülerini kontrol edemeyen bireyler, bakın sadece çocuklar için demiyorum; kavga çıkartır, hırsızlık yapar, arkadaşlarına ve etrafındakilere zarar verir, kurallara uymaz, önlem almaz ve bir sürü diğer şeylerle istenmedik sonuçlarla yüzleşmek durumunda kalır, bırakır.

Ağaç yaşken eğilir misali, sporun etkilerinin ilerleyen yaşlarda görülmesi için çocuklukta ve düzenli olarak spor yapılması gerektiği de araştırmanın diğer sonuçları arasında. Yani spor yapmak iyi ve güzel ama sporun beynide geliştirmesini istiyorsanız bu çocuklukta yapmanız gerekiyor. Çünkü bu zamanda yapılan etkinlikler sayesinde beynin yapısı ve bağlantıları istendik şekilde gerçekleşiyor.

Yapılan araştırmalar 12 yaşına kadar düzenli olarak yapılan sporun, fiziksel aktivitenin dürtü kontrolünde gelişim sağladığını ama bu yaştan sonra yapılan sporun aynı şekilde etkiye sahip olmadığını göstermiş.

Amerika Hastalık Kontrol ve Önleme merkezi, 6 ile 17 yaş arasında çocuklar için, günde 1 saatlik spor aktivitesi önermektedir. Bu beyin gelişimi için çok önemli notuyla birlikte ailelere özellikler hatırlatmakta bulunmakta.

Sonuçlar Nasıl Bulunmuş – Çocuklukta Sporun Faydası Nasıl Görülmüş

Bu çalışma yapılırken 214 katılımcı değerlendirilmiş. Yaşları 26 ile 69 arasında değişen katılımcılara çeşitli testler yapılmış, bu testlere bir örnek olarak; gösterilen resimde hayvan olup olmadığı testi. Bu testte sürekli geçen resimler içerisinde hayvan gördüklerinde önlerindeki tuşa basmaları, görmediklerinde ise basmamaları istenmiş.

Resimler sürekli ve artan bir hızda geçtiği için baskı oluşturulmuş ve bu durumda doğru cevap sayısına bakılmış. Bu tür testler sonucunda tüm yaş gruplarında, küçükken düzenli spor yapanların yapmayanlara göre daha iyi bilişsel skor elde ettiği görülmüş. Spor yapanlar daha az hata oranıyla testleri tamamlamış.

Bu testler esnasında mevcut durumda yani yetişkin haldeyken spor yapmanın bilişsel başarı için bir etken olmadığı, sadece çocuklukta yapılan düzenli sporun dürtüselliği kontrolde işe yaradığı belirlenmiş. Çocukluğunda spor yapmayıp, yetişkinlikte spor yapmak aynı başarıyı gösteremiyor.

Söz konusu diğer çalışma ise beynin MRI taraması ile yapılmış. Çocukluğunda düzenli spor yapan ve yapmayanların beyinleri MRI taraması ile incelenmiş ve farklılıklara, benzerliklere bakılmış. Taramalar sonucunda çocukluğunda spor yapmış kişilerin beyinlerin daha iyi ayrılmış modüllere sahip olduğunu, yani beynin hangi kısmının hangi işi yapacağı konusunda daha net bir yerleşim olduğunu görülmüş.

Küçükken spor yapmak beyin içerisinde yer alan yapıda daha iyi bir görev dağılımını sağlıyor ayrıca sağ ve sol beyin arasında daha etkili bir bağ-iletişim olmasını sağlıyor. Bu durumda çocukluğunda düzenli fiziksel aktivite yapanların, diğer insanlara nazaran neden daha iyi bilişsel skora sahip olduğunu açıklıyor.

Sonuçları en kaba haliyle derlersek, küçükken spor yapmak çok önemli ve bu etkinliğin beyinde inanılmaz faydaları var. Bu faydalar sadece çocukluk döneminde yapılan etkinliklerle kazanılıyor. O yüzden çocuklarımızın günde bir saat düzenli olarak fiziksel aktivite ile geçirmesi azami öneme sahip.

Çocuklukta Nasıl Spor Yapılmalı

Hastalık Kontrol ve Önleme merkezi gibi Dünya Sağlık Örgütü de günde 1 saatlik sporu önermekte. Bu sayede bilişsel ve ruhsal gelişimin sağlıklı bir şekilde gerçekleşeceğine işaret ediliyor.

1 Yaşına Kadar Bebeklerde Spor Nasıl Yapılmalı

Yüz üstü egzersizleri bebekler için çok önemlidir, kas gelişiminin yanı sıra sonraki fiziksel aktiviteler için gerekli motivasyonu da sağlayacaktır. Bebeği en fazla yarım saatliğine, yetişkin kontrolünde, mide üstü yere yatmasını sağlayın. Bu süreçte bebek rahatça nefes alabileği ve kendisine zarar veremeyeceği bir yüzeyde olmalı.

Bebekleri gün içerisinde hareketlerinin kısıtlanacağı yerlerde, anne kucağı gibi, 1 saatten uzun süre bırakmamalısını.
Bebeklerle yapacağınız her fizisel aktivite için doktorunuza mutlaka danışın ve bebekleri yetişkin gözetimi olmaksızın yalnız bırakmayın.

2-4 Yaş Çocuklarında Spor Nasıl Yapılmalı

Bu yaş grubundaki çocuklar, bir sağlık sorunu yoksa, zaten yeterince fiziksel aktivite yapmaktadır. Sizin dikkat etmeniz gereken günde en az 3 saat boyunca bu aktifliklerini korumalarıdır.

Bu yaş grubunda dikkat edilmesi gereken bir diğer husus ekran bağımlılığıdır. Çocuklarınızı 1 saatten fazla ekranla baş başa bırakmayın.

5-17 Yaş Çocuklar ve Ergenlerde Spor

Bu yaş grubunda günde en az 1 saatliğine aerobik-güç çalışmaları yapılmalı, hafta 3 defa da güç çalışmaları yapılmalıdır.

Ergenlerde minimum günlük saat karşılandıktan sonra, birey baskı altında bırakılmadan, kendi özelliklerine göre spor yapmaya teşvik edilmelidir.

Çocukları Spora Nasıl Yönlendirebiliriz?

Güzel, çocuklar spor yaptıkça hem zeki olacak hem daha az dürtüsel hareketle başını belaya sokma ihtimali azalacak. Tamam, peki çocuklara nasıl spor yaptıracağız? Onları spor yapmaya nasıl teşvik edeceğiz?

Çocuklar için bu durum zaten bir oyundur, yani siz 3-4 yaşından itibaren çocuğunuzun spor yapmasına karşı bir travma yaşatmadığınınz sürece spor yapmaya istekli ve hazır olacaklardır.

Çocukları spora yönlendirmede sıkıntı çekilen kısım, spor isteğine sahip olmak yerine ekran bağımlığı gibi sebeplerle miskinliği seçen kişilerdedir.

Sağlıklı Yaşam İçin Model Olun – Spor Çocuklukta Başlamalı

Sevsenizde sevmesinizde anne-babanızın yansımasısınız. Çocuklarınızda sizlerin birer yansıması olacak, bu sebeple onları spora yönlendirmenin en kolay yolu onlara örnek, model olmaktır.

İsterseniz düzenli olarak spora gidin, isterseniz bisiklet sürün ya da olmadı salonda mekik çekik ama onlardan istediğinizi onlara gösterin.

Fiziksel Aktivite İçin Ekran Bağımlılığını Azaltın

Ekran bağımlılığı sadece çocuklar için değil yetişkinler içinde miskinlik kaynağı-sebebi olmuş durumda. Gelişen teknoloji ve imkanlarla ekran başında çokca vakit geçirmek hem verimli hem çok vakit alıcı bir hal almış durumda. Buna bir şekilde dur demek gerekiyor.

Ekran bağımlılığına karşın da çocuklara örnek olmamız gerekiyor, çünki ilk bakacakları kişiler yine bizleriz.

Günlük süre limiti koymanız ve bunu istikrarlı olarak uygulamanız durumunda ekrana yapışma durumunu azaltabileceğiniz gibi, model de olabilirsiniz. Günlük süreye ek olarak, bu hakkı günlük 1 saatlik spor sonrasında da verebilirsiniz.

Spor Aile Etkinliğiniz Olsun

Model olmanın bir tık ötesi ekip olmaktır, çocuğunuzla ekip olun. Ailecek spor aktiviteleri yapın, beraber bisiklet binin ya da dağ yürüyüşü olmadı tempolu düz yürüyüş yapın ama birlikte yapın. Bu çocuğunuzla birlikte kaliteli zaman geçirmenin yanı sıra onunda yapması gereken 1 saatlik antremanı tamamlayacaktır.

Dışarı Çıkın – Spor Çocuklukta Başlamalı

Hiç bir şey yapamıyorsanız dışarıya çıkın, sadece tek farkla; yayan olun. AVM gezecekseniz bile yürüyen merdiven ve asansörler yerine mümkünse geleneksel merdivenleri tercih edin.

Evinizin etrafında hiç bir alet ve araca ihtiyaç duymadan efor sarf edebileceğiniz bir yer mutlaka vardır.

Çocuklukta Spor İçin Onu Kursa Yazdırın

Spor kursuna yollamak tahmin ettiğinizden daha az masraflı ve hayal edebileceğinizden daha karlı bir yatırımdır. İl spor müdürlüğü illaki bir iki kurs açıyordur, olmadı dilekçe ile başvurun. Yüzme kursu, voleybol ya da her ne varsa; çocuğunuza uygun olanı seçin ve yazdırın.

Bu çocuğunuzun sosyal ilişkiler, takım oyunu gibi yetilerini için harika bir fırsat olacaktır. Sizde kapıda onu beklerken telefonunuzla istediğiniz gibi haşır neşir olabilirsiniz.

Çocuğunuza Anlatın

Çocuklardan bir şeyler istemek yerine sebebini anlatmak daha etkili olabilir, hakikatende çocuklar neyin neden olduğu konusunda sınırsız bir merağa sahiptirler, eğer bu şevk kırılmamışsa çok güzel bir motivasyon kaynağı olacaktır.

Özel Eğitimde Spor – Spor Çocukken Güzel

Yazımızda, çocuklukta yapılan düzenli sporun, bilişsel gelişimi desteklediği ve dürtüselliği bastırdığı yazıyor.
Bilin bakalım dürtüsellikten en çok müzdarip olan kişiler kimler?

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu yani DEHB için en önemli tanı maddesi dürtüselliktir. Dürtülerle, düşünmeden hareket etmek. Ve tahmin edin, çocukken spor yapmak kimlere iyi gelebilir?

Özel Eğitim Gereksinimli öğrencilerin ekseriyeti dürtüleri ile hareket etmeye yatkın, bilişsel gelişimi normal gelişime nazaran geri kalmış kişilerdir. Bu durum sporun önemini bir kez daha gösterir niteliktedir.

Yalnız burada bir tezatlık vardır, özel gereksinimli öğrenciler fiziksel aktivitelere normal gelişim gösteren öğrencilerden daha fazla ihtiyaç duyduğu halde, daha az yapar ya da yaptırılırlar.

Zira veli öğrenci ile parka, bahçeye gitmek istemez. Yük olacağı için ya da dışarının öğrenciye yük olacağını düşündüğü için dışarıya çıkartmaz öğrenciyi. İsterki sadece akademik çalışmalar yeterli gelsin, çocuğu davranış problemi sergilemesin, denileni yapsın.

Öğrenciye evde en az sorunla tutmak için ekranın başına koyarlar, bolca yemek yaparlar; bırakın spor yapmasını, yapmaması için tüm çabayı sarf ederler.

Sonra çocuk neden başarı sergileyemiyor diye hesap sorma gafletinde bulunurlar. Bilmezler ki çocuk sorun çıkartsın diye tüm uğraşı gerçekleştirdiler.

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Bir Özel Eğitim Öğretmeni, Eski Bir Öğretim Elemanı. Davranış sorunları hakkında tecrübeli, meraklı biri.

Görüşlerini Yaz ve Katkıda Bulun!